Dodałem ci przecież upraw
|
 Odpowiedź jest prosta, ale historia zawiła i tragiczna. Gdyby chcieć na tytułowe pytanie odpowiedzieć jednym zdaniem, odpowiedź brzmiałaby następująco: obecność Greków w powojennej Polsce to skutek uboczny wojny domowej (1.1.1946-31.12.1949), prowadzonej w imię kształtu politycznego wyzwolonej Grecji, wojny która spowodowała ogromną falę wychodźstwa politycznego, której część trafiła właśnie do naszego kraju. Oczywiście tak sformułowana odpowiedź kwestii nie wyczerpuje. Dlaczego w ogóle musieli (bądź chcieli) opuścić ojczyznę i dlaczego akurat do dalekiej, zimnej i obcej kulturowo Polski, Postaramy się tę historię w kolejnych odsłonach nieco przybliżyć. Na początek sytuacja w zarysie i tło wydarzeń. Fragmenty książki M. Vergeti "Repatriacja i wykluczenie społeczne" (Παλιννόστηση και Κοινωνικός Αποκλεισμός) Dokładne dane na temat liczby uchodźców nie są znane. We wszystkich byłych krajach socjalistycznych szacuje się ją na 130.000. 25.000 z nich to powstańcy Demokratycznej Armii Grecji a 15.000 - działacze polityczni. Pozostali to ludność cywilna, pochodząca głównie z rejonów przygranicznych. Wśród uchodźców znalazło się ponad 25.000 dzieci, które już w roku 1948 i potem wysyłano do krajów wschodniej Europy. W kwestii wysyłki dzieci wyrażano w przeszłości dwa stanowiska. Pierwsze, prezentowane przez ?Tymczasowy Rząd Demokratyczny?, utrzymywało, że koncentrowanie i wywóz dzieci za granicę organizowane było przez szefostwo powstańcze w celu ich ochrony przed ciężkimi warunkami panującymi w rejonie prowadzonych operacji wojskowych. Według drugiego, tego które zajmował ówczesny grecki rząd, akcja ?branki janczarów? miała na celu prowadzenie ich indoktrynacji w duchu ideologii komunistycznej i przyszłe zmobilizowanie jako sił zbrojnych do narzucenia w Grecji ustroju podobnego do tego panującego na wschodzie. W pięćdziesiąt lat po tej ?ewakuacji? czy też inaczej ?brance? dzieci, zarówno twierdzenie, że przetransportowanie ich za granicę było czynem humanitarnym, jak i pogląd, że dzieci były formowane w celu wykorzystania przez komunistycznych rewolucjonistów przeciw własnemu krajowi, nie są wystarczająco przekonujące.? Formułuje się też m. in. tezy, iż szefostwo KKE i DSE liczyło na to, iż poprzez "ewakuację? rozwiąże w pewnym stopniu palący problem rezerw DSE, jako że wywiezienie dzieci mogło uwolnić rodziców od konieczności opieki i pomóc w przydzieleniu ich do oddziałów DSE. Fala uchodźców zamknęła dziesięciolecie szczególnie ciężkich warunków życia ludności w Grecji. Podczas okupacji niemieckiej (1941-1944) kraj podzielony został pomiędzy Niemców, Włochów i Bułgarów. Wszystkie zasoby państwa były w rękach okupantów. Postępujący głód i złe traktowanie ludności doprowadziły już w pierwszym roku okupacji do powstania zorganizowanego ruchu oporu wobec wojsk wroga. Najważniejsze organizacje tego ruchu działające przez cały okres okupacji to Narodowy Front Wyzwoleńczy (EAM) i jego zbrojne ramię Narodowa Armia Wyzwoleńcza (ELAS), Wyzwolenie Narodowo-Społeczne (EKKA) oraz Narodowy Związek Demokratyczny (EDES). Jedność ruchu oporu rozpadła się gdy w szefostwie EAM górę wzięła Partia Komunistyczna, a EDES był zdecydowanie antykomunistyczny. Działania podjęte w roku 1943 mające na celu osiągnięcie porozumienia między EAM, EKKA i EDES nie przyniosły poważniejszych rezultatów. Tymczasem w październiku 1944 wojska niemieckie opuściły Grecję. Dnia 12 tego miesiąca Ateny i Pireus znów były wolne. W dwa dni później do Grecji przybył korpus brytyjski a 18 października z Kairu przyjechał rząd Jedności Narodowej. W obliczu zaostrzania się walk politycznych podjęto próbę rozwiązania kryzysu zawierając ugodę w Varkiza dnia 12 lutego 1945, którą gwarantował rząd Wielkiej Brytanii. Ugoda przewidywała demokratyzację armii i służb Bezpieczeństwa oraz jak najszybsze przeprowadzenie wyborów i referendum. Mimo ugody, fala terroryzmu przybrała na sile a w wyborach nie uczestniczyły wszystkie partie. We wrześniu roku 1946 referendum umożliwiło powrót króla. Uczestnicy ruchu oporu spod znaku EAM zebrali się w górach i w październiku 1946 utworzyli Demokratyczną Armię Grecji (DSE) a w 1947 Rząd Tymczasowy Wolnej Grecji. Okres 1946-1949 charakteryzował się drapieżną wojną domową. Jej końcu w roku 1949 towarzyszyła fala uchodźców do krajów Europy wschodniej. Uchodźcom tym w latach 1947-1963 na podstawie 136 dekretów odebrane zostało greckie obywatelstwo. Pierwszych politycznych uchodźców przyjęła Albania, Jugosławia i Bułgaria. Ponieważ sytuacja ekonomiczna tych krajów nie pozwalała na osiedlenie się wszystkich uchodźców, część z nich przetransportowana została do pozostałych krajów: na Węgry, do Polski, Rumunii, Czechosłowacji, Niemiec Wschodnich oraz Związku Radzieckiego. Za wyjątkiem Węgier, które zgodziły się na osiedlenie znacznej liczby powstańców oraz kobiet i dzieci w stolicy, we wszystkich pozostałych krajach osiedlanie miało miejsce w przemysłowych miastach na prowincji, miasteczkach i wsiach. W Polsce sytuacja wyglądała następująco: w Warszawie niewielu, większość we Wrocławiu i Zgorzelcu. Pozostali w Krakowie, Legnicy, Wałbrzychu, Gdyni, Katowicach, Poznaniu, Szczecinie i Policach. Sporo zostało skoncentrowanych w Kołchozie Krościenko, w okolicach Rzeszowa, na granicy polsko-ukraińskiej. Do roku 1954 obserwowano znaczną ruchliwość geograficzną Greków w krajach bloku wschodniego spowodowaną łączeniem rodzin oraz zmianom miejsca ostatecznego osiedlania. Autorem tekstu jest tłumacz języka greckiego, kulturoznawca, mgr Jarosław Uszpulewicz  Crom91 dnia sierpień 25 2008
0 komentarzy · 637 czytań
·
|
| Brak komentarzy. Może czas dodać swój? |
| Zaloguj się, aby móc dodać komentarz. |
|
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować. Brak ocen. Może czas dodać swoją?
|